|
Ik ben bezig een
website te maken over Ajax en het Nederlands elftal, m.b.t alle
programmaboekjes. Op de site zijn vele programmaboekjes te vinden,
maar ik zoek er ook nog diverse. Onder het menu vind je een knoppen met
'gezocht', hieronder staan de programmaboekjes die ik nog zoek. Ik
wil ze eventueel kopen, maar ben ook al erg blij met een mooie scan van
de voorpagina. Kun/wil je me helpen, graag! Ik wil de boekjes
scannen/lenen/kopen/huren, wat je maar wilt.
Ik zal in de loop der tijd alle jaargangen
uploaden, met daarbij wedstrijdverslagen. Als de uitslag een link
bevat, betreft dat een wedstrijdverslag.
Op 6 augustus 2011 waren er 2152 Ajax-programmaboekjes
aanwezig op de site. Op 29 december 2010 ben ik begonnen met dit
deel van mijn site met een kleine 30 programmaboekjes in mijn bezit.

|
 |
|
 |
|
 |
|
 |
 |
|
 |
|
 |
|
 |
 |
|
 |
|
 |
|
 |
 |
|
 |
|
 |
|
 |
 |
|
 |
|
 |
|
 |
 |
|
 |
|
 |
|
 |
 |
|
 |
|
 |
|
|
 |
|
 |
|
 |
|
|
 |
|
 |
|
 |
|
|
 |
|
 |
|
 |
|
 |
 |
|
 |
|
 |
|
 |
 |
|
 |
|
 |
|
 |
 |
|
 |
|
 |
|
 |
| |
|
|
|
|
|
|
 |
|
 |
|
Met dank, voor
hun bijdrage, aan Ron van Soest, Wilfried Ligthart, Lex
Lagerveld, Henny Rijnbeek, Bokke Dijkstra, Aad Verboom, Martin
Grimbergen, Peter Nederlof, Marco Munnink, Peter Majoor & Karin/J.P. |
| |
|
 |
|
| |
|
 |
|
| |
|
 |
|
| |
|
 |
|
| |
|
 |
|
| |
|
|
|
| |
|
 |
|
| |
|
 |
|
|
|
|
|
Het Ajax-programma heeft een lange geschiedenis en is de laatste
twintig jaar een verzamelobject geworden. Aangezien daarvoor slechts
weinig mensen moeite deden ze te verzamelen, is het niet precies
bekend wanneer er voor het eerst een gedrukte versie verscheen.
Zeker is dat in 1919 al een programma bestond, en het lijkt dat er
bij de promotie naar de Eerste Klasse (1917) met de uitgave werd
begonnen. Aanvankelijk bestond het programma uit slechts uit enkele
pagina's informatie met een advertentie op de omslag, met uiteraard
de opstellingen van de teams, dit laatste is uiteindelijk hetgeen
waarom een programma wordt uitgegeven. Van 1939 tot 1941 werd het
programma samengevoegd met 'het Clubnieuws'. Nadat dit door de
bezetter werd verboden werd het programma in de papierschaarse
oorlogsjaren voortgezet als los velletje. Vanaf 1949 werd door de
grootste Amsterdamse clubs besloten tot een gezamenlijke uitgave van
een programma. De inhoud was identiek, met uitzondering van de
pagina's met de opstellingen (uiteraard) en de inleiding voorin.
Verder had iedere club zijn eigen omslag met steunkleur. De
Ajax-versie verscheen onder de titel 'Rood Wit Thuis' en had een
rood jasje. Er verscheen daarom iedere week een programma, dat dan
werd gebruikt door degene diegene die toevallig thuis speelde, reden
waarom de nummering tot in de veertig kon oplopen. Jarenlang was
'Rood Wit Thuis' een bekende verschijning in De Meer. Alleen bij
sommige minder belangrijke wedstrijden beperkte men zich tot een
losse folder. Bij topwedstrijden, de eerste keer in 1965 bij een
vriendschappelijke wedstrijd tegen Benfica, werd een speciale
voorpagina getekend door Dik Bruynesteyn, een traditie die tot 1973
stand zou houden. In 1972, toen van de grote clubs in Amsterdam,
naast Ajax, alleen FC Amsterdam nog over was, was de voorpagina van
het programmablad veranderd. Voortaan heette het boekje weer
"Officieel Programma" en op de omslag prijkte een foto van een
speler. Deze vorm, ook gebruikt door FC Amsterdam, werd tot 1978
gehandhaafd. In dat jaar werd de spelersfoto vervangen door het
Ajax-logo en de naam van de wedstrijd, deze werd in het verleden
niet op de omslag vermeldt. Halverwege het seizoen 1980-1981
verscheen de witte voorkant met de befaamde rode baan en rond het
Ajax-logo getekende voetballers
(bron E. Vermeer).
De eerste vierkleurenomslag werd geïntroduceerd in 1984, zij het dat
dezelfde foto een half of een heel seizoen werd gebruikt. In 1987
volgde de overstap van het tot dan gebruikelijke "zakformaat" naar
het A 4 formaat, waarmee het Officieel Programma het aanzien kreeg
van een tijdschrift. Behalve de omslag werd nu ook een klein
gedeelte in full colour uitgevoerd. Met ingang van het seizoen
1991-1992 kreeg het programma weer een echte eigen naam: ‘Kick Off’.
Die naam draagt het programma nog steeds al is de lay-out aangepast.
De laatste, ongeveer 20 jaren, is het verzamelen van
Ajax-programma's een populaire bezigheid geworden. Met de
zeldzaamheid valt het doorgaans mee. Kick Off verschijnt in een
oplage van enkele duizenden exemplaren en zelfs achteraf op
verzamelbeurzen hoeven oude nummers dan ook niet meer te kosten dan
een paar euro. Er zijn natuurlijk uitzonderingen. Zoals wedstrijden
met een grotere gevoelswaarde (Europa Cup wedstrijden). Ook aan
beker- en vriendschappelijke wedstrijden is moeilijker te komen.
Zeldzamer zijn de programma's van afgelaste wedstrijden (soms
verschijnt er in tweede instantie een nieuw blad), en het meest
gewild is het programma van Ajax - Haarlem in het seizoen 1987-1988.
Er werd bij die wedstrijd geen publiek toegelaten en de reeds
gedrukte programma's werden, op een handvol na, vernietigd en dat
maakte van het programmablad een echt collectors item. Bij
programma’s van voor de jaren ‘80 is de waarde puur afhankelijk van
de sentimentele waarde die er aan een wedstrijd kleeft. Door hun
algemene karakter zijn die programma's niet bijster informatief en
zijn vooral gewild vanwege hun ouderdom. Ook hier vormen de Europa
Cup wedstrijden de uitzondering. De historische waarde maakt de
Europa Cup-programma's leuker en de uitwedstrijden van Ajax, in de
Europa Cup, geven een goede kijk op waar in Europa de
programmabladcultuur het meest is verspreid. In sommige landen
(vooral de Britse) verschijnen zeer fraaie exemplaren. In andere
(met name de Zuid-Europese) wordt (werd) vaak volstaan met een
supporterskrantje, wedstrijdopstelling (teamsheet) of zelfs helemaal
geen officieel programma. Tijdens Europese wedstrijden werd er door
Ajax, vanaf de allereerste wedstrijd tegen Wisitut in 1957, een
officieel programma uitgebracht. Dat de Europa Cup destijds niet
veel hoger werd geschat dan een aardigheidje tussendoor, blijkt ook
uit de programma's. Die zijn exact hetzelfde als de gangbare
exemplaren van Rood Wit Thuis, met advertenties op de omslag, een
kort babbeltje over de tegenstander en de voorlopige opstellingen op
de middenpagina's. Dit verandert wanneer Ajax tegen clubs van
reputatie komt te spelen. Het programmablad van Ajax-Liverpool heeft
voor het eerst een speciale voorplaat, getekend door karikaturist
Dik Bruynesteyn. Diens tekeningen waren gedurende Ajax Europese
gloriejaren een vaste verschijning, en vaak voorzien van een vleugje
humor. Tegen het Turkse Fenerbahçe staat op de cover een tekening
met een vak vol besnorde Turken met spandoeken waarop de
"titel" van de wedstrijd. Op de cover tegen Bayern Műnchen staan
Gert Műller en Johan Cruijff met de eerste met een grote pul bier en
in Lederhosen. Vanaf 1973 wordt volstaan met een reguliere
programma-uitgave. Totdat in de jaren tachtig de uitvoering wat
luxer wordt.
In het seizoen 1986-1987 verschijnen er voor de wedstrijden tegen
Malmö FF en Real Zaragoza extra dikke, in full colour uitgebrachte
uitgaven. Een ander uiterste, kwa soberheid, waren de boekjes voor
de drie "thuiswedstrijden" in het seizoen 1991-1992, tegen
Örebro SK, Rot Weiss Erfurt en Osasuna.
Vanwege het staafincident van twee jaar daarvoor, moesten deze
thuiswedstrijden tweehonderd kilometer buiten Amsterdam worden
gespeeld. De 'keuze' viel op het Dusseldorfse Rheinstadion. Er
werden toen drie dunne, in zwart-wit uitgevoerde, gratis
programmaboekjes uitgebracht. Nadat de straf was "uitgezeten" en er
weer gewoon in het Olympisch Stadion en/of De Meer gespeeld mocht
worden, werden de boekjes ook weer een stuk mooier.
Engeland heeft al
vele tientallen jaren een programmabladcultuur. De programma's van
de ontmoetingen met clubs als Liverpool, Nottingham Forest, Stoke
City en Arsenal zijn dan ook niet alleen fraai uitgevoerd, maar ook
nog relatief eenvoudig te koop bij de Britse
programmabladhandelaren. Dat geldt in mindere mate ook voor
Scandinavische en Duitse programma's. Heel anders is de situatie in
het zuiden van Europa. In Spanje, Portugai en vooral ltalië, daar
gaven de meeste clubs geen programma's uit. Eind jaren '90, begin
2000 veranderde dit gelukkig, mede door de invoering van de
Champions League en de daarmee gepaard gaande hoge inkomsten. In het
verleden werden er in die landen vaak, vooral door
supportersverenigingen, krantjes uitgebracht. Dankzij hen kunnen de
verzamelaars toch nog iets aan hun verzamelingen toevoegen, zoals
bij Real Zaragoza (1987), Sporting Lissabon (1988) en Genoa en
Torino in 1992. Waar helemaal niets werd uitgebracht zijn o.a. de
uitwedstrijden tegen 17 Nëntori
Tirana (1970),
Olympique
Marseille (1988), Casino Salzburg (1992) en Hadjuk Split (1993).
Een verzamelaar
wil uiteraard de programma’s van de drie wedstrijden tegen Benfica
in 1969 en de zeven finalewedstrijden bezitten. Het programma Ajax –
Panathinaikos (1971 in Londen) is evenals de andere Britse
programma's het meest eenvoudig te vinden. Het schaarst zijn die van
de finale’s in Belgrado tegen Juventus in 1973 en in Rotterdam tegen
Inter Milan van 1972. Vooral de laatste zie je op Ebay nog wel eens
verhandeld worden voor rond en boven de 200 euro. En voor de
verzamelaar van collectors-items zijn er nog de wedstrijden waarbij
naast het officiële programma ook nog een alternatief programma
verscheen: de Europa Cup-finales van 1972 tegen Internazionale (waar
ook een 'Sportnieuws' werd uitgedeeld, en die van 1987 tegen Lokomotive Leipzig in Athene (waar zowel het programmablad van de
UEFA als het vaste stadionprogramma "Match" verkocht werd) maar ook
de finale van 1971 tegen Panathinaikos (waar de Evening Standard
voor tien Pence een "Cup final Souvenir" aanbood). En dan zwijgen we
nog maar over de afgelaste wedstrijden tegen Malmö FF (1987) en
Young Boys (1988), waarvoor een nieuw programma moest worden
gemaakt. Ik zelf ben ook in het bezit van flink wat boekjes, maar
spaar ze niet echt. Als ik een scan van het blad heb, ben ik
tevreden. Ik koop vaak programma’s en verkoop (probeer dat althans)
ze na het scannen weer door. Waarom wil ik ze alleen vanaf het
seizoen 1968/1969? De eerste herinneringen van mijzelf gaan terug
naar de Europacup I finale van 1969 tegen AC Milan. Ik mocht toen
als klein jongetje opblijven om te kijken en werd Ajacied voor het
leven! |